Rusya’nın Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) dahil edilmesi veya gözlemci statüsü verilmesi ihtimaline karşı çıkan, farklı ülkelerden ve sürgündeki halkların millî hareketlerinden temsilciler, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a hitaben yayımladıkları açık mektupta Ankara’ya net bir tutum alma çağrısında bulundu. Mektupta, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in Rusya’nın “TDT+” formatına dahil edilmesi veya teşkilatta gözlemci statüsü kazanması yönündeki önerisine kesin bir dille karşı çıkıldı.
Türkistan, Kafkasya, İdil-Ural, Sibirya, ABD, Türkiye, Ukrayna ve Belarus’tan çeşitli kuruluşların temsilcileri ile Rusya Federasyonu yönetimi altında yaşayan halkların millî hareketleri adına imzalanan açık mektup, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a hitaben yayımlandı.
Çeçen Press’te de yayımlanan çağrıda, Rusya Federasyonu’nun Türk Devletleri Teşkilatı’na herhangi bir statüyle dahil edilmesinin Türk dünyasının ortak kurumlarını Kremlin’in siyasi nüfuz alanına dönüştürebileceği savunuldu.
Açık mektubun merkezinde, Türk dünyası arasındaki tarihî ve kültürel bağların, Rusya’nın askerî ve siyasi politikalarına meşruiyet kazandırmak için kullanılmaması gerektiği düşüncesi yer aldı.
“Kremlin’e Türk dünyasının kapıları açılmamalı”
Cumhurbaşkanı Erdoğan’a hitaben kaleme alınan mektupta, Rusya’nın TDT’ye üyeliği, gözlemci statüsü veya başka herhangi bir mekanizma aracılığıyla dahil edilmesine karşı çıkıldığı belirtildi.
İmzacılar, Rus emperyal politikalarının Kafkasya ve çevresindeki halklar açısından ağır sonuçlar doğurduğunu ifade ederek, geçmişte yaşanan işgalleri, zorunlu göçleri, sürgünleri, millî hareketlerin bastırılmasını ve sivil kayıpları hatırlattı.
Mektupta, 1990’lı yılların başında Azerbaycan, Gürcistan ve Moldova’da yaşanan trajediler ile Rusya’nın askerî müdahaleleri gündeme getirildi. Ayrıca Çeçenistan’da yaşanan iki savaşta şehir ve köylerin bombardımana tutulduğu, sivillerin hayatını kaybettiği, çocukların öldürüldüğü, işkence ve zorla kaybetme vakalarının yaşandığı belirtildi.
Ukrayna’da devam eden savaş da mektubun önemli başlıklarından biri oldu. İmzacılar, Rusya’nın Ukrayna’nın bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne yönelik saldırılarının, Moskova yönetiminin diğer halklar üzerindeki hâkimiyet kurma politikasının günümüzdeki örneği olduğunu savundu.
Açık mektupta, böyle bir yönetimin Türk dünyasının ortak teşkilatına dahil edilmesinin, Türk halkları arasındaki kardeşlik bağlarının Kremlin’in politikalarına kalkan yapılmasına yol açabileceği uyarısında bulunuldu.
“Moskova, Rusya sınırları içindeki Türk halkları adına konuşamaz”
Mektubun dikkat çeken bölümlerinden biri de Rusya Federasyonu sınırları içerisinde yaşayan Türk halklarının temsil edilmesi meselesi oldu.
İmzacılar, Rusya sınırları içerisinde yaşayan Türk halklarının varlığının Kremlin’e bu halkların tarihî ve millî çıkarlarını temsil etme hakkı vermediğini vurguladı.
Tatarlar, Başkurtlar, Karaçaylar, Balkarlar, Kumuklar, Nogaylar, Kırım Tatarları ve Saha Türkleri başta olmak üzere çok sayıda halkın kendi seslerinin doğrudan duyulması gerektiği ifade edildi.
Açık mektupta, “Moskova’nın onların adına konuşma hakkı yoktur” anlayışı öne çıkarılarak, Türk dünyasının bu halkları dinlemek istiyorsa doğrudan kendi temsilcileriyle iletişim kurması gerektiği belirtildi.
İmzacılar, bir devletin sınırları içerisinde bulunmanın gönüllü birlik anlamına gelmediğini, siyasi hâkimiyetin de kardeşlik olarak nitelendirilemeyeceğini savundu.
“Türk halklarının dili ve millî hafızası baskı altında”
Açık mektupta Rusya yönetiminin Türk halklarıyla tarihî ve kültürel akrabalık söylemini kullanmasına rağmen bu halkların dillerini, millî hafızalarını ve bağımsız siyasi hayatlarını sınırlandırdığı ifade edildi.
İmzacılar, Türk dünyasıyla dostluk iddiasında bulunan bir yönetimin, aynı zamanda Türk halklarının millî kimliklerini ve haklarını savunan kişilere yönelik baskılar uygulamasının kabul edilemeyeceğini belirtti.
Mektupta, Türk dünyasının geleceği konusunda hiçbir devlet başkanının veya siyasi liderin bütün Türk halkları adına tek başına karar verme yetkisine sahip olmadığı da ifade edildi.
Bu kapsamda Kasım Cömert Tokayev, İlham Aliyev ve diğer siyasi liderlerin Türk halklarının tamamını temsil etme veya onların tarihî geleceği hakkında tek başlarına karar verme yetkisine sahip olmadıkları görüşü dile getirildi.
İmzacılara göre Türk dünyasının ortak kurumlarının Kremlin’e yakınlaştırılması, halkların iradesini değil Rusya yönetiminin siyasi çıkarlarını yansıtan bir politika niteliği taşıyor.
Erdoğan’a dört maddelik çağrı
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan açık ve kamuoyuna ilan edilmiş bir tutum sergilemesini isteyen imzacılar, taleplerini dört ana başlık altında topladı.
Mektupta Türkiye Cumhurbaşkanı’na şu çağrılar yapıldı:
- Rusya’nın TDT’ye katılımının reddedilmesi: Rusya Federasyonu’nun “TDT+” formatı, gözlemci statüsü veya benzeri herhangi bir mekanizma üzerinden teşkilata dahil edilmesi önerisine karşı çıkılması.
- Türk dünyası kurumlarının Kremlin’in nüfuzuna açılmasının engellenmesi: Türk dünyasının ortak kuruluşlarının Rusya’nın saldırgan politikalarına siyasi meşruiyet kazandırmak ve Kremlin’in etkisini genişletmek için kullanılmasının önüne geçilmesi.
- Halkların bağımsız temsilcileriyle doğrudan diyalog kurulması: Kafkasya halklarının ve Rusya Federasyonu yönetimi altında yaşayan Türk halklarının bağımsız temsilcileriyle doğrudan temas kurulması.
- Devletlerin egemenliği ve halkların kendi kaderini tayin hakkının savunulması: Devletlerin egemenliğinin, uluslararası alanda tanınmış sınırlarının dokunulmazlığının ve halkların kendi geleceklerini belirleme hakkının tutarlı biçimde desteklenmesi.
İmzacılar, Türkiye’nin Türk dünyası içerisindeki tarihî ve siyasi konumunun, Türk birliğinin ahlaki temellerini korumak için önemli bir sorumluluk taşıdığını belirtti.
“Türk dünyasının geleceği Kremlin’de belirlenmemeli”
Açık mektupta, ekonomik çıkarların, siyasi pazarlıkların veya tarihî bağlara yapılan atıfların Rusya yönetiminin politikalarıyla ittifak kurmayı haklı gösteremeyeceği ifade edildi.
İmzacılar, Rusya devletinin politikalarına yönelik itirazlarının Rus halkının tamamına yönelik olmadığını, asıl eleştirilerinin Rusya’nın siyasi yönetimine ve devlet politikalarına yönelik olduğunu da özellikle kaydetti.
Bu çerçevede insan onurunun kişinin kökeniyle belirlenemeyeceği, ancak iktidar sahiplerinin gerçekleştirdikleri eylemlerden sorumlu tutulması gerektiği vurgulandı.
Mektubun sonunda Türk dünyasının ortak geleceğinin Rusya’nın siyasi merkezinde belirlenemeyeceği ifade edilerek, Türk kardeşliğinin emperyalist politikaların örtüsü hâline getirilmesine karşı çıkıldı.
Açık mektup, üç güçlü mesajla sona erdi:
“Şehitlerimizin hatırası satılık değildir.
Halklarımızın özgürlüğü pazarlık konusu değildir.
Türk dünyasının geleceği Kremlin’de belirlenmemelidir.”
Açık mektuba kimler imza attı?
Açık mektup; Tatar, Başkurt, Nogay, Çeçen, Kafkas, Kazak ve diğer halkların temsilcilerinin yanı sıra Ukraynalı, Belaruslu ve farklı ülkelerden sivil toplum temsilcileri, gazeteciler, araştırmacılar, yazarlar ve millî hareket aktivistlerinin imzalarını taşıyor.
İlk sıralarda Bağımsız Tataristan Sürgün Hükûmeti Başbakanı ve Özgür İdil-Ural hareketinin kurucularından Rafis Kaşapov, Kafkasya Halkları Asamblesi Başkan Yardımcısı İsa Sadıkov, Erkin Kazak kurucusu ve Avrasya Yerli Halkları Kongresi Başkanı Yerjan Turgumbay, kimyager Vil Mirzayanov ve AzerFreedom TV’den Gurban Mamedli Celal oğlu yer alıyor.
İmzacılar arasında ayrıca Karakalpakistan Sürgün Hükûmeti temsilcisi Aman Sagidullayev, Tüm Tatar Halk Merkezi Başkanı Farit Zakiev, Ukrayna Milliyetçiler Birliği temsilcisi Volodymyr Bilotserkivskyi, İdil-Ural hareketi temsilcileri, Çeçenistan parlamentosu üyesi Husein Ishanov ve farklı ülkelerde faaliyet gösteren çok sayıda millî hareket ve sivil toplum temsilcisi bulunuyor.
ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, Norveç, Finlandiya, Polonya, İsveç, Bulgaristan, İtalya, İsviçre, Yunanistan, Avustralya, Kanada, Japonya, Türkiye ve diğer ülkelerden imzacıların yer aldığı metin, Türk dünyasının geleceği ve Rusya’nın bölgedeki siyasi nüfuzu konusunda önemli bir tartışmayı gündeme taşıyor.
https://habernida.com/erdogana-turk-dunyasi-adina-acik-mektup-turk-kardesligi-emperyalist-saldirganligin-siginagi-olmamali/
https://tatar-toz.blogspot.com/2026/11/erdogana-turk-dunyas-adna-ack-mektup_0542182917.html
